Blog Image

Arnout Gischler

Het Midden Oosten méér dan NU. (61)

Midden Oosten Posted on zo, juli 10, 2016 22:12:04

Het was 1956 toen ik mij in het Midden Oosten vestigde, in Beirut. Voordien had ik vijf jaar voor de Standard Oil Co. gewerkt in Nederlands Indië, waar ik van zeer nabij aan de overdracht van soevereiniteit naar het nieuwe Indonesia had meegewerkt (zie mijn boek “de Sirenen, Illusies in Oorlogstijd”).

Reeds vijf maal had de KLM mij in het Midden Oosten doen landen. De eerste keer, (jan. 1947) met hotel overnachtingen in Cairo, Bangkok en Singapore.. We vlogen langs de Himalaya onder de hoogten van hun toppen want er waren nog geen drukcabines, het land onder ons redelijk zichtbaar. Het had mij zo gefascineerd dat ik in 1952 ter afscheid van Indonesia met een vriend de terugreis ondernam per auto, beginnend in Calcutta, via het toen rumoerige Zuid Azië tot in Jerusalem 1952., een reis van vier maanden. Die fascinatie leidde daarna tot contact met Oppenheimer Casing Co. Door hen werd ik, gedurende 3 jaar, in hun bedrijven in Schotland, Londen, Chicago en Hamburg voorbereid tot hun vertegenwoordiger in Het Midden Oosten met standplaats in Beirut.

Bij mij aankomst daar zag de Levantijnse situatie er als volgt uit.

In de kaart van 1947 is duidelijk te zien hoe kwetsbaar beider posities waren, met name op de twee kruispunten. Die kwetsbaarheid wist Israël op te heffen toen het (mei 1948) de aanvallende Arabieren terug sloeg. (zie kaart 1949). Jordanië ontfermde zich toen over de droeve resten van wat Palestina heette, inclusief de historische stad Jerusalem.

Een volgende militaire ingreep vanuit de Levant vond plaats in 1950. De oorzaak was de nationalisatie van het Suez kanaal door de nieuwe militaire regering van Egypte. Nu waren Engeland, Frankrijk en Israël de aanvallers. Zij heroverden Het Kanaal. Maar toen greep president Eisenhower in. “Terug!!” had hij gezegd. Alle drie luisterden naar een stem met gezag en dropen af. Egypte behield Het Kanaal en kukelde victorie.

Met de sterke hand van een onpartijdige president van een machtig USA zag het er korte tijd naar uit dat vrede in de Levant zou zegevieren. Maar die illusie was van korte duur.

Tot volgende week, Arnout



Het Midden Oosten méér dan NU. (57)

Midden Oosten Posted on zo, juni 12, 2016 13:55:06

Via Duitsland, Zwitserland en Frankrijk bereikte ik, 22 jaar oud, Engeland eind 1944. Daar vond ik vader terug na meer dan vier jaar. 6 Mei 1940 was hij op verzoek van Van Kleffens, onze minister B.Z, naar Londen gevlogen om hem bij te staan in besprekingen met de Britse Admiraliteit. Zo was hij toevallig daar toen Duitsers Nederland binnenvielen op 10 Mei. Vanuit het Van Ommeren kantoor in Londen ging hij met enkele andere Hollandse reders aan de slag met oprichting van een Nederlands Scheepvaart en Handels Comité. dat als trustee zou optreden voor al die scheepseigenaren die nu opgesloten in bezet Nederland hun schepen niet meer konden bereiken.

Na de hereniging met vader meldde ik mij bij de Marine en werd geplaatst in de luchtvaartdienst voor piloot in opleiding, als matroos eerste klas. Op vrije weekenden belde ik vader en als ook hij daar tijd voor vond maakten wij afspraken voor lange wandelingen zoals wij als kinderen dat van hem gewend waren; nu dan in Surrey en Kent of verderop langs de Thames. Dan lopen ook de gesprekken makkelijk mee.

Zo hadden wij het over vrienden die verloren gingen: van zijn generatie door executie of ontbering in concentratiekampen, in mijn generatie door verraad in ondergronds werk. Vader was juist weer terug van een werkbezoek aan het continent. De oorlog was al geëindigd maar vulde de vrede met chaos en verwoesting. Hij reisde dan in uniform en met credentials van kolonel omdat buiten de geallieerde transport- en kwartier faciliteiten niets werkte. Het gesprek kwam op de gruwelen van de vernietigingskampen waarvan de kranten nu volstonden.

“Is daar ooit eerder (in Engelse intelligence kringen) iets over bekend geweest?” vroeg ik hem.

” Van geruchten en niet meer dan wat we hier allemaal wisten. (het oppakken van de joden en hun afvoer naar kampen in Duitsland) Maar nu blijkt dat dat slechts het topje van de ijsberg was, volmaakt onvoorstelbaar”.

“Weet je dat ik er in Duitsland nooit iets over gehoord heb en zelfs later in Zwitserland niet”, reageerde ik .

En vader: ” Duitsland wordt er nu voor gestraft, maar ik ben bang dat later heel Europa ter verantwoording zal worden geroepen. Er loopt een schuld door de hele Europese geschiedenis”.

De draagwijdte hiervan ontging mij compleet. De Duitse tirannie had ook geschiedenis voor mij verbannen.

Tot volgende week, Arnout



Het Midden Oosten méér dan NU. (56)

Midden Oosten Posted on ma, juni 06, 2016 21:17:38

In 1927 leek het er even op dat de zionisten-immigratie tot stilstand kwam. De onrust in Palestina, de tegenwerking van de lokale bevolking, schrikten nieuwkomers af. Ter opbeuring werd de Jewish Agency opgericht om wereldwijd sympathisanten te werven. Daarmee vlamden ook de gevechten op: 250 doden, 570 gewonden, in Jerusalem en Hebron waarbij de autochtonen de zwaarst klappen kregen en wel ’t meest van de Engelse Security Forces. Twee Royal Comissions gingen op onderzoek uit, Zij benadrukten de “Arabische”grieven en wezen op het dreigend tekort aan landbouwgrond voor nieuwe immigranten, maar ontmoetten zoveel weerstand in joodse kringen dat in 1931 de Britse prime minister Ramsy McDonald het onderzoek introk.

Vanaf 1936 begon de hetze van Hitler en zijn nazi’s tegen de joden. De toevlucht naar Palestina verdubbelde . De joodse bevolking bereikte er een half miljoen, ongeveer een derde van alle inwoners. Maar ook die begon te groeien en trok Arabieren aan van over de grens, gelokt door economische opleving en de Engelse publieke werken. Hiermee begon een verschuiving in de Palestijnse economie van landbouw naar een Arabisch-stedelijke onderklasse, gevoelig voor politieke opruiïng. De pers, de scholen, littereaire kringen zweepten op tot een revolutie: nu niet alleen Palestijns nationalistisch maar vooral etnisch en religieus: Arabisch en moslim. De Britse regering schrok en zond 20.000 verse troepen. De zionisten bewapenden15 000 settlers.

Engeland stelde proportionele inspraak voor de partijen aan de orde. Het was al te laat. Een lang sluimerende Arabische revolutie kwam tot uitbarsting. Het trok vrijwilligers aan van omringende Arabische landen. British troepen hielden met zionistische hulp enige orde in stand maar van Arabische kant gingen brandstichting,ondermijning en moord door..Een nieuwe Royal Commission onder leiding van Lord Robert Peel concludeerde dat alleen opdeling van Palestina nog uitkomst kon bieden. Goed nieuws voor een gezond en eensgezind zionisme onder leiding van een sterke Ben Gourion.

Voor de Arabische kant een afgang zonder leiding of ideaal. Maar toen kwam W O II, Sept. 1939 met een geallieerd opperbevel dat militaire prioriteiten stelde en navenant toezeggingen aan de Arabieren die men nu weer hard nodig had..

Het Palestina probleem kwam even in de koelkast.

Tot volgende week, Arnout.



Het Midden Oosten méér dan NU. (47)

Midden Oosten Posted on zo, april 03, 2016 19:52:31

Zo zeker waren de Geallieerden (Frankr. Engel. Rusl. Italië) van de overwinning op de “Centralen” (Duitsl. Oostenr/Hongarije, waar Ottomaans-Turkije zich bij had aangesloten), dat ze al in 1915 (het 2e jaar van W.O.I) begonnen met plannen voor de verdere ontbinding van het Ottomaans Rijk en toekenning van bevoegdheden aan :
Frankrijk: ten noorden van een lijn tussen Middellandse Zee en Perzië;
Engeland: ten zuiden daarvan;
Rusland: Constantinopel en Oost Anatolië (Armenia)
Italië: de Turkse Rivièra (nog onontgonnen)plus achterland
Griekenland: een lokkertje voor aansluiting bij de Geallieerden tegen de Turken


Toen Tzaristisch Rusland ten prooi viel aan de Bolsjewisten werden de Russische claims vergeten en bleven Engeland en Frankrijk. over om de buit te verdelen. Het werd een onder onsje van Francois Picot (zie blog 42) en Mark Sykes, twee diplomaten gedelegeerd door respectievelijk Engeland en Frankrijk, Het Arabische schiereiland bleef buiten hun bevoegdheid. De Noordkust van Afrika, incl. Egypte, was al “geallieerd” verdeeld en de Balkan leefde in een eigen onafhankelijke bevrijdingsillusies.
Maar!! hogere belangen doorkruisden het spel van Sykes -Picot in de Levant.
Het begon in 1905 toen de zionistische federatie van Engeland en Ierland het advocatenkantoor van Lloyd George, Roberts & Co inschakelden voor hun claim op een Joods Thuisland in Uganda. Lloyd George besprak e.e.a. met Home Secretary (minister van Binnenl. Zaken) Viscount Herbert Samuel en voegde er aan toe dat hij was eigenlijk “very keen to see a Jewish state established in Palestine” (rather than in Uganda). Kennelijk had ook Samuel (van joodse herkomst) daar wel oren naar. Samen met zionist Chaim Weizmann werkte Herbert Samuel het uit in een memorandum “The Future of Palestine” en presenteerde het aan het cabinet in 1915, waar Lloyd George in 1916 Prime Minister werd. Dit leidde in 1917 tot een brief van de toen minister Buitenl. Zaken Arthur Balfour aan baron Walter Rothschild, leider van de Joodse gemeenschap in Engeland: “His Majesty’s government views with favour the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people, and will use their best endeavours to facilitate the achievement of this object”. De bekende Balfour Declaration.
De Bolsjewisten, boos te merken dat Rusland er formeel niet meer in gekend werd, begonnen als wraak dit alles te publiceren op 23 nov. 1917 in de Isvestia en de Pravda. De Manchester Guardian volgde op de 27e. Toen was de boot aan!!: zeer geheime plannen, vergaderingen, toezeggingen zonder duidelijke coördinatie, tijdens een oorlog met nog onvoorspelbare uitkomst, vooruitlopend op de oprichting van een League of Nations (Volkenbond), waarin de winnaars het voor ’t zeggen zouden krijgen in een weinig verdraagzame sfeer, waar willekeur nieuwe vijanden zou kweken en veel autonome volkeren ook de hun toegezegde soevereiniteit zouden claimen nu de zionisten er met de buit vandoor dreigden te gaan..
Daar zou narigheid van komen!!.

Tot volgende week, Arnout.



Het Midden Oosten méér dan NU. (45)

Midden Oosten Posted on zo, maart 20, 2016 02:31:53

Ook de geschiedenis van mijn Joodse vrienden Rofé uit Syrië is de moeite van het vermelden waard. Grootvader was koopman, zoals iedereen die pretenties heeft in de wereld van de Islam. De profeet Mohammed, wiens voorbeeld iedere moslim nastreeft, was immers ook koopman. Joden doen er niet voor onder. Bij hen krijgt dat nog een extra accent; ze zijn een minderheid. Dat betekent dat ze zich geen misstappen kunnen veroorloven, zelfs geen grammetje betrouwbaarheid kunnen riskeren. De reputatie van hun gemeenschap moeten zij staande houden. Daar wordt nauwkeurig op toegezien door het netwerk waaraan generaties hebben gewerkt in de multi-etnische samenleving van het Midden-Oosten. Die grootvader had bovendien geluk. Hij introduceerde de wc, het watercloset, in Syrië. Het waterspoelsysteem in closetten was revolutionair en met een aanzienlijk vermogen vertrokhij, begin 20ste eeuw, naar het grote centrum van de Midden-Oosterse wereld: Alexandrië.Daar vergrootte de eerste wereldoorlog en Engelse gunsten het fortuin van de volgende, nu vader-generatie. De scepsis van die vader over de toekomst van de regio leidde tot de volgende stap: Engeland. Iedere weg vanuit het Midden-Oosten naar Engeland liep ook altijd via Egypte. Dus trok hij verder en vestigde zich met een Franse vrouw in Londen. Zijn geld investeerde hij in onroerend goed in Mallorca, toen het toerisme dat eiland nog niet ontdekt had. Ook dat gaf succes en bracht zijn ambitie voor het alom begeerde Engelse burgerschap binnen bereik. Zij kregen twee zoons.

Maar er waren natuurlijk ook rafeltjes aan al dat succes. Het Midden-Oosten voedt zijn mannetjeskinderen op tot potentaten. De moeder liet het dus snel afweten en hertrouwde in België. De twee zonen bleven bij hun vader die hen naar dure ‘Public Schools’ stuurde. Daar moesten zij leren zich als Engelse jongens te gedragen, met blazer in schoolkleuren, veel sport, Oxford accent and all. De oudste broer met het uiterlijk van zijn Europese moederging dat makkelijk af. Hij assimileerde zonder problemen en won ook de gunst van zijn eigenzinnige vader. De jongste, schriel en met kromme neus, miste gewoon de aanleg en belangstelling voor een patroon dat gericht is op de Engelse society idealen. Maar hij gaf blijk van een uitzonderlijk talent: namelijk voor talen. Hij beheerste de belangrijkste Europese talen plus Arabisch en studeerde Aziatische talen.. Tijdens WOII werd hij toegewezen aan de Intelligence Branch van de Royal Airforce in de Libische woestijn als een enemy (Duits en Italiaans) radio interceptor.

Ons beider levenspaden ontmoetten elkaar in Londen en verder via Marokko en Holland in Indonesiè, HongKong, Japan, Beirut, Cyprus, Philippijnen, in curieuze verwikkelingen tot zijn dood toe. Hij stierf febr. 2008. (zie ook mijn boeken De Holland Amerika Lijn in zwaar Weer (Walburgpers, 2005) en De SIRENEN (uitgeverij van Gruting, 2008)

Tot volgende week, Arnout