Blog Image

Arnout Gischler

Het Midden Oosten meer dan Nu 162 – Haftar 2/4

Haftar - Het Midden Oosten meer dan Nu. Posted on za, augustus 01, 2020 01:20:00

De moord op de Amerikaanse ambassadeur in Benghazi heeft het o.a. Hillary Clinton als min.B.Z. en in haar gooi naar het presidentschap nogflink lastig gemaakt maar de noodzaak tot een oplossing viel eindelijk in de schoot van Trump, die er, hoe bizar dan ook, Haftar bij haalde met voorbijgaan aan de door NAVO gesteunde, eigen schepping, Tripoli. Dit is natuurlijk wel te verklaren uit Trumps voorkeur, waar ‘scoren’overweegt boven ‘overwegen’. Maar zoals bij veel wat hij doet werkt het verwarrend.

Even begrijpelijk maar niet minder bizar was het gesprek van Macron met Haftar wat  ook wrong met het Franse lidmaatschap van Navo dat juist Tripoli overeind tracht te houden. Maar ook hier begrip voor de grote Franse belangen in heel Afrika waar honderdduizenden kanslozen en ontheemden met name vanuit centraal Afrika via de Middellandse Zee Frankrijk hopen te bereiken waartegen in Franse ogen een sterke buffer langs  de hele Afrikaanse Middellandse Zeekust vereist is. En daar biedt Haftar kordate optreden mogelijk betere kansen.

Deze diplomatieke onderonsjes gaan uiteraard niet voorbij aan Egypte’s Sisij die in Haftar een gratis medestander vindt tegen al dat “muslim brotherhood gedoe waar El Qaida en ISIS tegenaan schuren”. Bovendien lijkt een bevriende controle op de Libische olieperspectieven aan Egypte voor ’t grijpen.

De Saudi kroonprins heeft Hadtars’ groei nauwkeurig gevolgd en heel wat veiliger gevonden dan het met Ver.Naties zorg opgebouwde democratische Tripoli. Als Haftar ook nog zou  kunnen verhinderen dat er geen tweede Qatar komt om de rust van oliesjeichs verder te verstoren dan blijft hij Haftar steunen. Putin kijkt naar iedere nieuwkomer in het Midden Oosten met argwaan. Maar Haftar remt wel de vestiging van een democratisch bruggenhoofd in een voor Rusland ambivalente Afrikaanse noordkust. Als het nu ook Trumps positie in de Arabische wereld begunstigt dan zal hij niet nalaten ook met Haftar te praten.

Haftar wordt dus overal ontvangen en kan militair en diplomatiek, materieel en vooral financieel steun verwachten  waarbij hij zelf ongeremd kan terug beloven uit de onuitputtelijke perspectieven van de libische oliewinning die hij zich  al toe-eigent als potentieel heerser van Oost Libië. Dat hij daarbij de  rechten van de eigen bevolking aan zijn laars lapt zal hem een zorg wezen.

In Erdadogans’ Turkije ligt de verhouding met Haftar totaal anders. Erdogan lust hem niet. Haftar doet hem denken aan Kemal Atta Turk, de oprichter van modern Turkije die Erdogan juist probeert terug te schroeven uit zijn Turkije, hetgeen hem maar niet lukt. Weliswaar heeft Erdogan de Aya Sophia weer als moskee kunnen terugdraaien maar dit meer uit rancune. En dan komt daar  plotseling een nieuwe seculaire midden-.oosterling met westerse efficiency en achtergrond die bovendien een vriend van Trump lijkt te zijn en door |Trump meegetrokken wordt in het kamp van dictators waar “dictator” Erdogan zich juist van distantieert. Dus Erdogans keus is voor Haftars tegenstander en dat is Libië’s Tripoli gesteund door de Ver. Naties, Democratisch USA en de EU. Het grote oliebelang zal daar stellig in meegespeeld hebben.

De NAVO gesteunde Tripoli pogingen om Haftar ”binnen boord” te houden mislukken totaal door Haftar’s weerwerk. Hij wil niet minder dan heel Libië,  acht de kans daartoe  binnen zijn bereik. 

De internationale steun aan Tripoli beperkt zich tot een verbod op alle militaire inmenging in wat een internationaal conflict dreigt te worden.

De volgende week gaan wij zien hoe de situatie in Libië zelf tot een uitbarsting komt. 

Meer volgende week. Arnout



Het Midden Oosten meer dan Nu 161 – Haftar 1/4

Haftar - Het Midden Oosten meer dan Nu. Posted on zo, juli 26, 2020 10:36:49
Khalifa Haftar – Beeld AFP

De invloed van Haftar op de recente ontwikkelingen in het Midden Oosten is voor velen ongetwijfeld onduidelijk en verwarrend. Vandaar nu een korte serie over deze omstreden persoon en de chaos die hij er veroorzaakte.
Zijn ambitie: het koningschap van Libië? . . .daar lijkt het op.
Zijn talent: dit aan velen te kunnen verkopen als een collectieve Illusie.

Chalifa Belqasim Haftar, geb. 1943 in Oost Libya, groeide op in een militaire kaste en werd een van de jonge officieren die Qaddafi in 1969 aan de macht brachten en wiens vertrouweling hij werd.

Haftars leiding als generaal in de Libische invasie tegen Tchaad in 1986 werd echter een blunderende mislukking en Haftar zelf krijgsgevangen.
Toen liet Qaddafi hem prompt vallen en zag Haftar dat hij een andere springplank moest zoeken voor zijn ambitie.

Deze vond hij in de CIA die hem bevrijdde uit de krijsgevangenschap en hem naar USA haalde als topinformant inzake Qaddafi.
Haftar heeft in die periode (vanaf 1990) de Amerikaanse nationaliteit aangevraagd en gekregen.
In 1998 nam hij deel aan een opstand tegen Qaddafi die mislukte en keerde terug in USA.

Maart 2011 besloot Obama in Libië in te grijpen via de V.N.Veiligheidsraad resolutie 1973 “ter bescherming van Libische burgers”, die met name in Benghazi vermoord dreigden te worden in Qaddafi’s onderdrukking van de ”Arabische Lente”.

In de door US geleide NAVO interventie in Libië werd 7 maanden later Qaddafi gepakt en doodgeschoten. Libië was weliswaar bevrijd van een dictator maar het was een verdeeld en oproerig Libië waarbij twee centra in het bijzonder de macht claimden: Benghazi in het Oosten, de oude koningsstad met zijn adel en regenten, Tripoli in het westen, dat de internationale erkenning van hoofdstad genoot, terwijl vanuit het zuiden-oosten terroristische El Qaida en ISIS elementen Libia’s olieregio bedreigden.

In 2012 kwam de Amerikaanse ambassadeur in Tripoli, Stevens, op bezoek
in Benghazi, om ’t leven bij brand in hun consulaat aldaar. Stevens was een
innemend mens en kenner van Arabisch schrift en cultuur. De brand bleek een terroristische daad van el Qaida niet gericht tegen USA, maar Amerikanen schreeuwden om actie.

Dat gaf Haftar een kans, die hij onmiddellijk aangreep. In een bezoek aan de steden in Oost Libië beloofde hij Benghazi te zuiveren van alle terroristische elementen en vervolgens heel Libië, zogenaamd in aansluiting op de intenties van de Ver.Naties. Maar het werd een botsing met de Ver. Naties die vanuit Tripoli een meer democratisch beleid op het oog hadden.

Obama noemde het USA ingrijpen later de grootste fout die hij in zijn buitenlands beleid maakte omdat hij de onvoorstelbare gevolgen niet had voorzien.

Daarover een volgende keer. Arnout