Het
christendom laat de samenleving vrijer om zich aan te passen aan de tijdgeest. Daarentegen
was het veel strenger in dogmatisch opzicht: hoe mochten en moesten de
christenen geloven. Ook dat is inmiddels achterhaald. Maar daarvoor was een
lange weg nodig van geweld en verkettering., Weer in de naam van God.

Vanaf
den beginne: . . was het woord de
benoeming van de chaos? Was de chaos er dan toch eerst? Is de schepping dan die van de chaos? Hoorde de Zoon daarbij? Of ging Hij
vooraf aan de schepping gelijk den VADER? Zo niet, is Jezus dan geschapen en dus
vergankelijk, zoals al het geschapene? Hoe kan Hij dan Gods Zoon zijn? Waar blijft Maria dan? Volksstammen stonden
tegenover elkaar. Byzantijnse Concilies, 4e, 5e, 6e
eeuw beslisten. Verliezers werden verbannen, familie en al, en riskeerden hun
tong bij volharding in godslasterende verkondiging.

Om
niet in dezelfde valkuil te lopen had Mohamed, 7e eeuw, die afgeschermd in de Koran: God is Eén-en-ondeelbaar,
ondiscuteerbaar, onvoorstelbaar, onafbeeldbaar.

Maar
tussen de westerse katholieke en Byzantijnse orthodoxe christenen wrong zich een
nieuw twistpunt : de heilige drieëenheid (Vader, Zoon en de Heilige Geest). Impliceert
dat een hiërarchie? Hoe kwam de Heilige Geest daarin terecht? Door God-de Vader meende Byzantium. Door de Vader EN de Zoon, zeiden de katholieken. FILIOQUE!!! (èn door de Zoon)
galmden de West-Europese kerkgangers de hemel in, om Gods hulp voor hun gelijk
te halen. Paus, Leo III, probeerde het geweld te sussen, maar reeds groeide wederzijdse
demonisering. Katholieke priesters droegen ringen, gebruikten gedesemd brood in
de eucharistie, scheerden hun baarden, doopten met twee onderdompeling enz. Walgelijk
in Byzantijnse ogen. En die Byzantijnse getrouwde priesters dan! . . . zij moesten maar eens ophouden met al
hun kritiek. En nu weer de miskenning van de Zoon met betrekking tot de Heilige
Geest
.! Die arrogante betweters dienden afgestraft te worden!. Leo kon zich
er niet meer tegen verzetten en juli 1054 toog een delegatie naar Constantinopel,
de grootste, rijkste, fraaiste stad op het westelijk halfrond. Daar onder de
domkoepel van de Hagya Sofia, op het altaar, deponeerden zij het
pauselijke anathema (de verdoemenis) van
de hele orthodoxe christelijkheid, vanaf de jongste inboorling tot en met de
keizer, veegden het reisstof van hun voeten, en vertrokken.

Zij
lieten een boos en gekrenkt Byzantium achter.

Tot volgende week, Arnout