Omstreeks het jaar 1200 broeide
weer een nieuwe kruisvaart koorts. Hertogen, graven en baronnen van de Lage
Landen, Rijnland en Noord Frankrijk beraamden een nieuwe aanval op Jerusalem dat inmiddels door Saladin was teruggewonnen
op de christenen. Al snel bleken de kosten hoger dan verwacht. Via de Balkan
route en Anatolië waren de veiligheids risico’s te hoog door de verzwakking
van Byzantium. De kwetsbaarheid van
Egypte bood aantrekkelijker perspectieven. Daarvoor waren schepen nodig. Begin
1201 sloten zij een overeenkomst waarbij Venetië per 28 juni 1202 transport en proviand
zou leveren voor 4500 ridders en paarden, 9000
schildknapen en 20.000voetvolk, in ruil voor 85.000 zilveren Keulse
marken en de helft van de oorlogsbuit. Op die dag stonden de kruisridders met
hun hele hola paraat op het eilandje San Niccolo di Lido bij Venetië, maar de 85.000 zilverlingen
ontbraken nog. De kruisridders vroegen enkele weken respijt. De Venetianen gingen
accoord mits de kruisridders bereid waren tot een kleine wederdienst. Aan de
Dalmatische kust lag de christelijke stad Zara dwars tegen de wensen van
Venetië . De scheepjes zouden er toch langs varen en een beetje druk kunnen
uitoefenen. De kruisridders hadden er grote moeite mee. De paus had immers
onderlinge christelijke twisten verboden.
Venetië beweerde dat de paus het niet zou merken. Trouwens tot vechten
hoefde het niet te komen. Alleen al het machtsvertoon zou voldoende zijn. En .
. . het was voldoende. Maar het geld was er nog steeds niet. Toen opperden de
Venetianen eenzelfde machtsvertoon tegen Constantinopel, hun grote
handelsconcurrent. Weer aarzelden de kruisridders. Maar de verleiding was te groot
en het succes van Zara te verblindend.

Constantinopel gaf geen krimp.Toen
begon de 4de Kruistocht, die Runciman noemde: “the greatest crime against
humanity “. Constantinopel werd belegerd en veroverd, 13 April 1204. Venetië
gaf de kruisvaarders drie dagen om te plunderen.
De stad werd leeggeroofd. De keizer Alexius V vluchte met vrouw naar familie in
Griekenland. Graaf Boudewijn van Vlaanderen en Henegouwen werd
geïnstalleerd als keizer en een
Venetiaan werd patriarch. Paus Innocentius legde zich neer bij het voldongen
feit met de verzachtende omstandigheid dat eindelijk “de oosterse kerk
weer bij Rome gevoegd was en deze eenheid de herovering van Jerusalem (op een laag pitje) dichterbij
bracht”.

De gigantische oorlogsbuit ging voornamelijk naar Venetië en is daar ook
heden ten dage nog te bewonderen. Ook anderen pikten een graantje mee. De kerk
van St. Denis kreeg de Heilige Doornenkroon,
en t‘ heilige Yzer van de Speer. Amiëns kreeg ’t Hoofd van Johannes de Dooper enz. Constantinopel strompelde verder. Tot volgende week, Arnout