Voor de Kruisridders was de
Levant een compleet vreemde omgeving, waarin zij zich totaal
niet herkenden en waar zij ook niet begrepen werden. Zij compenseerden dat door
een houding van superioriteit. Uiteraard t.o.v. de moslims, waarvan zij ook
weinig begrepen, maar zelfs t.o.v . de autochtone christenen. Dit gold
voornamelijk het simpele kruisridder volk. Hoe kon het ook
anders. Totaal onvoorbereid hadden zij hun bekrompen omgeving verlaten met
slechts de illusie van bijbelse heerlijkheid voor ogen. Toen kwam de teleurstelling: ” ’t werd hoog tijd dat de vierde
kruistocht met die hele Byzantijnse troep in alsmaar dwarsliggend Constantinopel, afrekende. En dan die onbetrouwbare
lokale christenen! Dan maar liever de muzelmannen, dieven en terroristen, die
mochten tenminste allemaal afgemaakt worden”. Zelfs de meer belezen leiding slaagde er niet
in dit te corrigeren. Zoals wij ook heden ten dage dikwijls een gebrek aan
nuance noteren. Alleen de achterblijvers die zich er vestigden begonnen de Levant te leren kennen. Maar naar hen werd niet geluisterd door de
steeds nieuw aanzwellende kruistochten, elf in totaal. Telkens weer moest het
wiel opnieuw worden uitgevonden. Drie eeuwen lang was er nauwelijks een potentaat in Europa die niet plannen beraamde voor een
kruistocht. Er was geen land dat geen
zonen stuurde om te vechten voor het christendom in het Oosten. Jerusalem was
in de gedachte van iedere man en vrouw en kind in West-Europa.

De periode van de kruistochten vormde één van de
belangrijkste episoden in de geschiedenis van de westerse beschaving. Toch
hebben de kruistochten zelf daar weinig aan bijgedragen. Zij bereikten het tegendeel van de oorspronkeljke bedoelingen. Uiteindelijk werden beiden: de autochtone moslims en kruisridders,
onder de voet gelopen door nieuwe Turkse indringers, die er wel in slaagden de
Levant plus het hele Midden Oosten, plus de Balkan en een groot deel van de hele Middellandse Zee
kust te veroveren en bijna vier eeuwen onder controle te houden.

Daarmee verdween de populaire Europese
belangstelling voor het Midden Oosten.West-Europa zou zich verder concentreren
op overzeese gebieden, ver voorbij het Heilige Land. Het tegenhouden van de Ottomaanse
legers aan de Donau in de 15e en 16e eeuw werd stilletjes op de Habsburgse keizers afgeschoven.